Soru: Bir süre önce 10 haftalık hamile olan bir hastam geldi. Her ne kadar doğum öncesi bakım yapmasam da, hamileliği süresince bitkisel ilaç kullanımına devam edip etmemek konusunda fikrimi almak istemiş. Bu hastam normalde hergün ahududu yaprağı çayı, uykusuzluk için kediotu ve hastalanmaya başladığını hissettiğinde ise ekinezya içer. Bu bitkilerin kullanımının hamilelik esnasında güvenli olup olmadıklarından emin değilim. Bu konuda bana yardımcı olabilir misiniz? J.T. Miami, Florida.
Hamilelik süresince bitkilerin kullanımının güvenli olup olmaması konusunda çok az bilimsel veri vardır. Bunun sebebi, çoğunun ciddi olarak araştırılmamış olması ve ahlaki kaygıların hamile kadınlar üzerinde klinik araştırmalar yapılmasını ciddi olarak kısıtlamasıdır. Unutulmamalıdır ki, aynı durum hamilelik sırasında kullanılan diğer ilaçlar için de geçerlidir. Hamilelikte bitkilerin kullanımı ile bağdaştırılmış beş ana risk şunlardır:
Güvenli olup olmamaları dışında, bitkisel ilaçları kullanmayı tercih ederek gerekli olan tıbbi müdaheleyi geciktirmek de, potansiyel risklerden biridir. Hamilelik esnasında bitkilerin kullanılması üzerine elimizdeki bilgilerin çoğu, önemli bir tarihsel, deneysel ve gözlemsel birikime dayanmakla birlikte, hayvanlar üzerinde yapılmış deneyler ve farmakolojik çalışmalar oldukça sınırlıdır.
Hamilelikte bitkilerin kullanımının zararlı olduğuna dair çok az kanıt olması yüreğimize su serpebilir. Bazı olumsuz etkiler kayıtlara geçtiğinde, karışıklığa neden olan çeşitli faktörler olmasından dolayı sebep ve sonuçları belirlemek zor olmuştur. Ayrıca bildirilen olumsuz etkilerin çoğunda zehirli olduğu bilinen bitkilerin, hileli ürünlerin veya dozajların yanlış kullanıldığı görülmüştür. Genelde, bitkisel ilaçlarla ilgili yaşanan olumsuz etkilere dair nispeten çok az vaka bildirilmiştir. Sonuçta, birçok bitkinin güvenlik profili gayet yüksektir. Ancak, birşeyin zararı üzerine fazla kanıt bulunmaması, onun güvenli olduğunu da kanıtlamaz. Bitkilerin bazı zararlı etkileri, kullanımlarına son verildikten sonra veya sadece uzun süreli kullanımlardan sonra ortaya çıkabilir. Birçok bitki uzmanı, ebe veya doktor, fetüs gelişiminin en kritik olduğu hamileliğin ilk üç ayında, bitkilerin kullanılmamasını tavsiye eder. Neyse ki, sizin hastanızın kullandığı bitkilerden ikisi-ahududu yaprağı ve ekinezya- hamilelik esnasında alımı güvenli olan bitkilerdendir. Ahududu yaprağı hamilelikte çok eski zamanlardan beri geleneksel olarak kullanılır ve hamile çayları arasında en çok rağbet göreni olması ve olumsuz etkilerinin olduğuna dair bir bilginin olmaması, ahududunun oldukça güvenli olduğunu göstermektedir. Her ne kadar bu bitkilerin zararlı ya da faydalı olduğuna dair literatürde bir bilgi olmasa da, bunların ne anneye ne de bebeğe bir risk oluşturmadığı düşünülmektedir. Daha önce hiç doğum yapmamış düşük riskli 192 gebe ile rasgele yapılmış bir çalışma ile hamilelikleri boyunca ahududu yaprağı çayı içmiş annelerle yapılmış geriye dönük bir çalışmanın sonuçlarına göre, ne anne ne de bebekte bu çayın hiçbir yan etkisinin olmadığı gibi, doğumun ikinci safhasını kısalttığını, forseps kullanımını azalttığını ve erken veya geç doğum oranını azaltarak doğum esnasında daha az müdahalenin gerektiğini ortaya çıkmıştır.
Ekinezyaya gelince; 112si hamileliklerinin ilk üç ayında ekinezya kullanmış 206 hamile kadın üzerinde ileriye yönelik yapılan takipler, önemli anomalilerin oluşma riskinin artmadığı sonucunu göstermiştir. ‘German Comission E’ (bilimadamları, toksikolog, doktor ve eczacılardan oluşan resmi bir düzenleme kuruludur) hamilelik sırasında az miktarda ekinezya kullanımını desteklemektedir. Ekinezya üst solunum yolu enfeksiyonlarını ve soğuk algınlığını önlemek için kullanılmaktadır.
Uyku getirmesi ve sinirleri yatıştırması için kullanılan kediotunun hamilelik esnasında kullanımı çok detaylı olarak çalışılmamıştır. Bu bitkinin hamilelik esnasında kullanılmasından dolayı teratogenez oluştuğuna dair bir bulgu yoktur. Valeporiatelerin (kediotunun etkin kısmı) yapay ortamda sitotoksik olması ve genetik mutasyona yol açmasından dolayı, kullanımına hamileliğin ilk üç ayından sonra başlamak ve uyku problemlerini halletmek için farmakolojik olmayan bazı yöntemler bulmak daha akıllıca olur. Ancak hastanızın bu aşamaya kadar kediotu kullanmış olmasının bebeğine zararı olma ihtimali neredeyse yoktur.
Hamilelik sırasında bitkilerin güvenli kullanımı konusunda referans olarak kullanabileceğiniz iki kitap ismi veriyorum. Birincisi Edwards Mills tarafından hazırlanan Hamilelik ve Emzirme Döneminde Bitkisel İlaçlar adlı kitap, diğeri de Tieraona Low Dog ve Marc Micozzi’nin hazırladığı Tamamlayıcı ve Birleştirici Tıpta Kadın Sağlığı.
ilk kez yayınlandı Explore July/August 2007, Vol.3, No.4
damara-cocuk farklı seçenekler arayan ebeveynlere, doğal hamilelik, emzirme, doğal ebeveynlik, holistik tedaviler, organik ve sağlıklı beslenme ve ekolojik yaşam gibi konularda bilgi sunan aylık online dergidir.